MCB RCCB RCBO khác nhau thế nào? Cách chọn đúng

MCB RCCB RCBO khác nhau ở loại sự cố mà mỗi thiết bị có thể phát hiện và ngắt điện. Hiểu ngắn gọn: MCB bảo vệ quá tải và ngắn mạch; RCCB phát hiện dòng điện rò; RCBO kết hợp cả hai chức năng trong một thiết bị.

Vì vậy, không thể dùng RCCB thay MCB rồi cho rằng mạch đã được bảo vệ đầy đủ. Cũng không nên chọn RCBO chỉ vì nghĩ thiết bị “nhiều chức năng hơn” thì luôn tốt hơn. Cần chọn theo sơ đồ bảo vệ, số mạch nhánh, không gian tủ và yêu cầu vận hành.

Bảng giải đáp MCB RCCB RCBO khác nhau thế nào

Muốn nhớ MCB RCCB RCBO khác nhau ra sao, hãy nhìn ba chức năng trong bảng. Bảng này là điểm quan trọng nhất của bài. Nếu trên thiết bị có nút TEST nhưng không thấy dòng định mức, đường cong B/C/D và khả năng cắt, chưa thể kết luận nó có bảo vệ quá tải, ngắn mạch.

MCB RCCB RCBO khác nhau: MCB bảo vệ gì?

MCB là aptomat tép dùng để bảo vệ dây dẫn và mạch điện khi dòng điện vượt quá mức cho phép. MCB có hai cơ chế bảo vệ chính:

• Bảo vệ nhiệt: ngắt khi quá tải kéo dài.
• Bảo vệ từ: ngắt rất nhanh khi xảy ra ngắn mạch.

Ví dụ, MCB C16 có dòng định mức 16 A và đường cong C. Khi tải dùng dòng cao hơn mức cho phép trong một khoảng thời gian, phần tử nhiệt làm MCB tác động. Khi có dòng ngắn mạch tăng vọt, phần tử từ ngắt mạch nhanh hơn.

MCB không được thiết kế để phát hiện dòng rò nhỏ qua cơ thể người hoặc qua lớp cách điện bị hỏng. Một mạch có MCB vẫn có thể tồn tại dòng rò 30 mA mà MCB không tác động, vì 30 mA quá nhỏ so với dòng định mức 16 A.

Khi chọn MCB, cần kiểm tra dòng định mức In, số cực, điện áp, khả năng cắt ngắn mạch và đường cong B, C hoặc D.

MCB RCCB RCBO khác nhau: RCCB bảo vệ gì?

RCCB là thiết bị bảo vệ dòng điện dư, thường được gọi là aptomat chống rò hoặc chống giật. Nó so sánh dòng điện đi qua dây pha với dòng điện trở về qua dây trung tính.

Khi mạch hoạt động bình thường, dòng đi và dòng về gần bằng nhau. Nếu một phần dòng điện đi theo đường khác, chẳng hạn rò qua vỏ máy xuống đất hoặc qua cơ thể người, RCCB phát hiện phần chênh lệch này và ngắt điện khi đạt ngưỡng tác động.

Ví dụ, ký hiệu 30 mA cho biết độ nhạy dòng rò danh định của thiết bị. Đây không phải là dòng tải của RCCB. Một RCCB có thể đồng thời ghi 40 A và 30 mA:

• 40 A là dòng điện mà thiết bị có thể mang trong điều kiện quy định.
• 30 mA là ngưỡng dòng rò danh định dùng cho chức năng bảo vệ.

Điểm dễ nhầm nhất: RCCB không có bảo vệ quá tải và ngắn mạch tích hợp. Schneider cũng mô tả RCCB là thiết bị không có bảo vệ quá dòng nhiệt–từ. Vì vậy, RCCB phải được phối hợp với MCB, MCCB hoặc thiết bị bảo vệ quá dòng phù hợp.

MCB RCCB RCBO khác nhau: RCBO bảo vệ gì?

RCBO kết hợp chức năng của MCB và RCCB trong một thiết bị. Nó có thể ngắt khi xảy ra ba nhóm sự cố:

• Quá tải.
• Ngắn mạch.
• Dòng điện rò vượt ngưỡng.

Trên một RCBO thường có các thông số giống MCB như dòng định mức, đường cong tác động và khả năng cắt; đồng thời có thông số dòng rò như 30 mA cùng nút TEST.

Ví dụ, Schneider Acti9 iDPN N Vigi là RCBO. Một mã có thể ghi 1P+N, 16 A, đường cong C, 6 kA, loại A và 30 mA. Mỗi thông số trả lời một câu hỏi khác nhau: số dây đóng cắt, dòng tải, đặc tính tác động, khả năng cắt, loại dòng rò phát hiện và độ nhạy.

MCB và RCCB lắp chung có giống RCBO không?

Về chức năng bảo vệ cơ bản, một MCB phối hợp đúng với RCCB có thể bảo vệ quá tải, ngắn mạch và dòng rò. Tuy nhiên, cấu trúc này không hoàn toàn giống việc dùng RCBO riêng cho từng nhánh.

Nhìn vào cách chia mạch sẽ thấy MCB RCCB RCBO khác nhau cả về vận hành. Vì vậy, RCBO không chỉ là phép cộng đơn giản “MCB + RCCB”. Cách chia bảo vệ ảnh hưởng đến tính liên tục cấp điện, khả năng tìm lỗi, chi phí và diện tích tủ.

MCB RCCB RCBO khác nhau khi lắp thực tế

Phương án một RCCB bảo vệ dòng rò cho một nhóm MCB thường phù hợp khi cần tối ưu chi phí và chấp nhận việc cả nhóm có thể mất điện nếu một mạch bị rò. Đây là cách bố trí thường gặp trong tủ điện nhỏ.

Tuy nhiên, phải tính đúng dòng định mức RCCB, phối hợp bảo vệ quá dòng phía trước và chia nhóm hợp lý. Không nên đặt quá nhiều mạch sau một RCCB vì dòng rò tự nhiên của các thiết bị cộng lại có thể làm thiết bị tác động ngoài ý muốn hoặc khiến việc tìm mạch hỏng mất thời gian.

Khi nào nên dùng RCBO cho từng mạch?

RCBO phù hợp khi cần cô lập sự cố theo từng nhánh. Ví dụ: ổ cắm, bình nước nóng, bơm, thiết bị ngoài trời, phòng quan trọng hoặc mạch không nên bị mất điện theo các mạch khác.

Khi một nhánh có dòng rò, RCBO của nhánh đó tác động mà các nhánh còn lại vẫn có thể hoạt động. Đây là lợi ích lớn trong nhà ở, cửa hàng, văn phòng và tủ phân phối cần dễ bảo trì.

Dù vậy, vẫn phải chọn đúng dòng định mức, khả năng cắt, đường cong, số cực và loại bảo vệ dòng rò. Không thể thay RCBO C16 bằng một RCBO bất kỳ chỉ vì cùng ghi 30 mA.

Đọc thông số để biết MCB RCCB RCBO khác nhau

Dòng định mức In

In cho biết mức dòng điện thiết bị được thiết kế để mang. Với RCBO, In còn liên quan trực tiếp đến bảo vệ quá tải. Với RCCB, In không có nghĩa thiết bị sẽ tự ngắt khi quá tải ở đúng mức đó.

Dòng rò IΔn

IΔn là độ nhạy dòng điện dư, thường gặp 30 mA, 100 mA hoặc 300 mA. Không nên hiểu mọi mức đều dùng giống nhau. Mục tiêu bảo vệ con người, bảo vệ chống cháy và phối hợp chọn lọc có yêu cầu khác nhau.

Loại AC, A, F hoặc B

Đây là loại dạng sóng dòng rò mà thiết bị có thể phát hiện. Thiết bị điện tử, biến tần, bộ sạc và nguồn chuyển mạch có thể tạo dạng dòng rò khác tải thuần trở. Vì vậy không nên chỉ nhìn 30 mA mà bỏ qua type.

Khả năng cắt và đường cong

Thông số như 6 kA, 10 kA và B/C/D thường xuất hiện trên RCBO vì thiết bị có bảo vệ quá dòng. RCCB không có đường cong B, C hoặc D giống MCB.

Số cực và cực được bảo vệ

1P+N không mặc nhiên giống 2P. Cần xem dây nào được đóng cắt và cực nào có bảo vệ quá dòng. Anh có thể xem chi tiết trong bài MCB 1P, 1P+N, 2P, 3P và 4P.

Nút TEST dùng để làm gì?

Nút TEST tạo ra một dòng mất cân bằng giả để kiểm tra cơ cấu bảo vệ dòng rò có hoạt động hay không. MCB thông thường không có nút này; RCCB và RCBO thường có.

Nút TEST không kiểm tra toàn bộ chất lượng hệ thống nối đất và cũng không chứng minh mọi điều kiện lắp đặt đều đúng. Cần thực hiện kiểm tra theo hướng dẫn của nhà sản xuất và quy trình bảo trì của công trình.

Năm lỗi thường gặp khi chọn MCB, RCCB và RCBO

1. Dùng RCCB một mình. RCCB không thay thế chức năng bảo vệ quá tải và ngắn mạch.
2. Cho rằng MCB có thể chống giật. MCB không phát hiện dòng rò nhỏ như thiết bị RCD.
3. Chỉ nhìn dòng 40 A mà bỏ qua 30 mA. Hai con số mô tả hai chức năng khác nhau.
4. Chọn loại AC cho mọi tải. Dạng dòng rò phải phù hợp với đặc tính thiết bị sử dụng điện.
5. Thay thiết bị chỉ theo số ampere. Còn phải so số cực, dòng rò, type, khả năng cắt, tiêu chuẩn và sơ đồ đấu dây.

Kết luận

MCB RCCB RCBO khác nhau ở chức năng bảo vệ. MCB xử lý quá tải và ngắn mạch. RCCB phát hiện dòng rò nhưng cần thiết bị bảo vệ quá dòng phối hợp. RCBO kết hợp cả hai và phù hợp khi muốn bảo vệ riêng từng nhánh.

Sau khi xác định MCB RCCB RCBO khác nhau theo chức năng, nếu cần báo giá Schneider hãy gửi ảnh nhãn thiết bị, mã hàng hoặc sơ đồ tủ. Nếu chưa có mã, cần cung cấp số pha, dòng tải, khả năng cắt, đường cong, dòng rò và loại tải để kiểm tra trước khi chọn.

Xem bảng giá thiết bị điện Schneider hoặc gửi danh mục cần báo giá.

Nguồn tham khảo

• Schneider Electric Việt Nam: thiết bị DIN rail và bảo vệ dòng điện dư.
• Schneider Electric: RCCB không có bảo vệ quá dòng nhiệt–từ.
• Schneider Electric: các nhóm thiết bị bảo vệ dòng điện dư.
• Schneider Electric: RCBO Acti9 iDPN N Vigi 1P+N 16 A, type A, 30 mA.