Điện áp cuộn hút contactor là điện áp cấp vào hai chân A1 và A2 để contactor đóng hoặc nhả. Đây là thông số của mạch điều khiển, không phải điện áp của mạch động lực.
Nói đơn giản: tiếp điểm chính có thể đóng cắt động cơ 3 pha 380 V, nhưng cuộn coil của contactor vẫn có thể dùng 24 VDC, 24 VAC, 220 VAC hoặc 380 VAC. Chọn đúng dòng contactor nhưng sai điện áp cuộn hút thì thiết bị không hoạt động đúng, thậm chí có thể cháy cuộn hút.
Điện áp cuộn hút contactor là gì?
Bên trong contactor có một cuộn dây điện từ, thường gọi là coil hoặc cuộn hút. Khi cấp đúng điện áp vào A1–A2, cuộn dây tạo ra từ trường, hút lõi sắt và làm các tiếp điểm chính đóng lại. Khi mất điện điều khiển, lò xo đưa contactor về trạng thái ban đầu.
Vì vậy, điện áp cuộn hút trả lời câu hỏi: mạch điều khiển của tủ sẽ dùng nguồn nào để ra lệnh cho contactor?
- Coil 24 VDC: thường nhận lệnh từ PLC hoặc nguồn điều khiển 24 VDC.
- Coil 24 VAC: dùng nguồn điều khiển xoay chiều 24 V.
- Coil 220 VAC: thường lấy nguồn pha và trung tính trong tủ điện.
- Coil 380 VAC: có thể lấy điện áp giữa hai pha, nhưng yêu cầu cách điện và an toàn điều khiển cao hơn.
Điện áp cuộn hút contactor khác điện áp động lực thế nào?
| Thông số | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Điện áp mạch động lực | Điện áp đi qua các tiếp điểm chính L1–L2–L3 và T1–T2–T3 | Động cơ 3 pha 380 V |
| Điện áp cuộn hút | Điện áp điều khiển cấp vào A1–A2 | 24 VDC hoặc 220 VAC |
| Dòng AC-3 | Khả năng đóng cắt động cơ của contactor | 12 A tại điện áp sử dụng được công bố |
Ba thông số này liên quan với nhau khi chọn thiết bị nhưng không được đánh đồng. Một contactor Schneider LC1D12M7 có dòng sử dụng AC-3/AC-3e 12 A và coil 220 VAC 50/60 Hz. Con số 220 V ở đây nói về cuộn điều khiển, không có nghĩa contactor chỉ dùng cho tải 220 V.
Nếu cần hiểu thêm cách đọc AC-1, AC-3 và AC-4, xem bài AC-1, AC-3 và AC-4 là gì?.
A1, A2 và điện áp cuộn hút contactor
A1 và A2 là hai đầu cấp điện cho cuộn coil. Khi đọc sơ đồ hoặc đấu tủ, cần tìm đúng hai chân này. Không được nhầm A1–A2 với các chân tiếp điểm phụ như 13–14 hoặc 21–22.
- Với coil AC, cần cấp đúng điện áp và tần số mà nhà sản xuất công bố.
- Với coil DC, nên đấu đúng cực tính nếu contactor hoặc module chống xung có ký hiệu + và −.
- Không suy đoán điện áp cuộn hút chỉ dựa vào kích thước contactor. Hãy đọc nhãn hoặc mã đầy đủ.
Coil AC và coil DC khác nhau thế nào?
AC là điện xoay chiều, còn DC là điện một chiều. Cùng là 24 V nhưng coil 24 VAC và 24 VDC không phải một loại. Không được cấp 24 VDC vào contactor được thiết kế riêng cho 24 VAC, hoặc ngược lại, nếu tài liệu hãng không cho phép.
| Loại coil | Nguồn điều khiển thường gặp | Điểm cần kiểm tra |
|---|---|---|
| 24 VDC | PLC, bộ nguồn 24 VDC | Điện áp, cực tính, khả năng cấp dòng của ngõ ra |
| 24 VAC | Biến áp điều khiển 24 VAC | Điện áp và tần số |
| 220/230 VAC | Pha – trung tính | Có dây trung tính tại vị trí lắp hay không |
| 380/400/415 VAC | Hai pha | Điện áp thực tế, an toàn và thiết kế mạch điều khiển |
Một số dòng contactor điện tử hoặc coil dải rộng có thể chấp nhận nhiều mức điện áp AC/DC. Tuy nhiên phải đọc đúng datasheet của mã hàng; không áp dụng khả năng của mã này cho mã khác chỉ vì cùng hình dáng.
Chọn điện áp cuộn hút contactor 24V, 220V hay 380V?
Chọn coil 24 VDC khi tủ điều khiển bằng PLC
24 VDC thường phù hợp với hệ thống điều khiển hiện đại vì PLC, cảm biến và relay trung gian hay sử dụng nguồn 24 VDC. Điện áp thấp cũng giảm nguy cơ điện giật tại mạch điều khiển. Tuy nhiên, phải kiểm tra dòng khởi động và dòng duy trì của coil có phù hợp với ngõ ra PLC hay không. Trong nhiều trường hợp nên dùng relay trung gian thay vì cho PLC kéo trực tiếp contactor.
Chọn coil 220 VAC khi tủ có sẵn dây trung tính
Coil 220 VAC phổ biến, dễ thay thế và có thể lấy nguồn pha – trung tính. Phương án này đơn giản với tủ điều khiển thông thường. Nhược điểm là mạch điều khiển mang điện áp cao hơn 24 V, vì vậy yêu cầu đấu nối và bảo vệ an toàn đúng kỹ thuật.
Chỉ chọn coil 380 VAC khi thiết kế thực sự cần
Coil 380 VAC có thể dùng khi tủ không có dây trung tính và nhà thiết kế muốn lấy nguồn giữa hai pha. Không nên chọn chỉ vì mạch động lực là 380 V. Nếu thay contactor mà không đọc kỹ, người mua rất dễ nhầm coil 380 VAC với coil 220 VAC.
Cách đọc điện áp cuộn hút contactor Schneider TeSys
Với nhiều contactor TeSys Deca, mã cơ bản cho biết dòng và cấu hình contactor; hai ký tự cuối cho biết điện áp cuộn hút. Vì vậy, mã chưa có hậu tố điện áp chưa phải mã đặt hàng hoàn chỉnh.
| Ví dụ mã | Điện áp cuộn hút | Cách hiểu |
|---|---|---|
| LC1D12M7 | 220 VAC, 50/60 Hz | TeSys Deca 12 A, coil 220 VAC |
| LC1D…B7 | 24 VAC, 50/60 Hz | Hậu tố cần đối chiếu theo đúng dòng sản phẩm |
| LC1D…BD | 24 VDC | Coil một chiều 24 V |
| LC1D…Q7 | 380 VAC, 50/60 Hz | Coil xoay chiều 380 V |
Bảng trên giúp đọc nhanh các mã thường gặp, nhưng trước khi đặt hàng vẫn cần kiểm tra trang sản phẩm hoặc tài liệu kỹ thuật đúng mã. Schneider có nhiều thế hệ và tùy chọn coil; không nên tự ghép hậu tố theo trí nhớ.
Chọn sai điện áp cuộn hút contactor gây ra lỗi gì?
- Cấp điện áp thấp hơn định mức: contactor có thể không hút, hút yếu, rung, phát tiếng kêu hoặc làm cháy tiếp điểm do đóng không dứt khoát.
- Cấp điện áp cao hơn định mức: coil có thể quá nhiệt và cháy.
- Nhầm AC với DC: thiết bị có thể không hoạt động đúng hoặc hư hỏng.
- Sai tần số: coil AC có thể nóng, rung hoặc làm việc ngoài điều kiện hãng công bố.
- Thiếu dây trung tính: đã mua coil 220 VAC nhưng tủ chỉ có ba dây pha, gây khó khi đấu nguồn điều khiển.
Nếu contactor rung hoặc kêu, đừng vội kết luận thiết bị hỏng. Hãy đo điện áp thực tế ngay tại A1–A2 khi có lệnh đóng, kiểm tra đầu nối, nguồn điều khiển và đối chiếu với nhãn coil.
Ví dụ chọn contactor cho động cơ 5,5 kW
Giả sử động cơ 3 pha 380 V có dòng định mức khoảng 11 A và được điều khiển bằng PLC 24 VDC. Quy trình chọn không dừng ở việc tìm contactor 12 A:
- Đọc dòng trên nhãn động cơ và điều kiện làm việc.
- Chọn contactor theo công suất hoặc dòng AC-3 tại đúng điện áp động cơ.
- Chọn coil 24 VDC phù hợp với nguồn điều khiển.
- Kiểm tra ngõ ra PLC có kéo trực tiếp coil được không; nếu không, dùng relay trung gian.
- Chọn rơ-le nhiệt có dải chỉnh bao phủ dòng 11 A.
- Chọn MCB/MCCB hoặc cầu chì để bảo vệ ngắn mạch.
Như vậy, “động cơ 380 V” không dẫn đến kết luận “phải dùng coil 380 V”. Điện áp động cơ thuộc mạch động lực; điện áp cuộn hút phải đi theo mạch điều khiển.
Xem thêm: Contactor và rơ-le nhiệt khác nhau thế nào?
5 thông tin cần gửi khi hỏi giá contactor
- Công suất và dòng định mức của động cơ hoặc loại tải.
- Điện áp mạch động lực.
- Điện áp cuộn hút và AC/DC.
- Số lượng tiếp điểm phụ cần dùng.
- Mã thiết bị cũ hoặc ảnh rõ mặt trước và nhãn coil.
Nếu chưa xác định được mã, hãy gửi ảnh nhãn động cơ, sơ đồ điều khiển hoặc danh sách vật tư. Tôi sẽ giúp đối chiếu contactor, rơ-le nhiệt và thiết bị bảo vệ phù hợp. Xem bảng giá vật tư điện hoặc gửi BOQ để nhận báo giá.